Taliban sonrası Ortadoğu’da yeni denklemler

Taliban sonrası Ortadoğu’da yeni denklemler
Taliban’ın Afganistan’ı ele geçirmesi, Ortadoğu’da endişelerle dolu yeni denklemlerin başlamasına sebep oldu.

İHH İnsani ve Sosyal Araştırmalar Merkezi (İNSAMER) yazarlarından Riad Domazeti yayınladığı analizinde Afganistan’da yaşanan olayların yalnızca bir Çin-ABD çekişmesinden ibaret olmadığını, birçok coğrafyanın ideolojik ve askeri anlamda süreçten etkilendiğini belirtti. 

Analize göre; bu coğrafyaların başında ise Ortadoğu geliyor. Türkiye, Afganistan’da yıllardır eğitim, altyapı ve ekonomik yatırımlar gibi önemli projelerinin bulunması dolayısıyla ilişkilerine olumlu yönde devam edebilir.

Yine Türkiye’nin Kâbil Havalimanı’nın açık tutulması ve sivil uçuşların devam etmesi noktasında etkin rol oynayacağı tahmin ediliyor. Ancak yeni bir göç dalgasıyla karşı karşıya kalması Ankara’yı temkinli davranmaya sevk ediyor.

Katar küçük bir ülke olmasına rağmen dış politikada etkili. Doha’da Taliban Siyasi Ofisi’nin açılması Katar’ın Taliban’la olumlu ilişkiler içinde olduğunu gösteriyor. Katar bu durumdan memnun gibi gözükse de rekabet halindeki komşuları Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan için durum endişe verici.

İran ise en kritik denklemlerden bir tanesi. ABD’nin Afganistan’dan çekilmesi İran için ekonomik problemlerin doğacağı anlamına gelebilir. Verilere göre ihracatı 2 milyar dolara ulaşan İran’a günlük 5 milyon dolar döviz Afganistan’dan geliyor. ABD’nin Taliban’a dolar sevkiyatını durdurduğunu açıklaması, ambargo altındaki İran için döviz alış-verişinin zarar görmesi ve enflasyonun kötü etkilenmesi olarak yorumlanabilir.

Yaşanan olaylardan en çok endişe duyan Ortadoğu ülkeleri ise BEA, Suudi Arabistan, Mısır, Irak ve Suriye.
 
Analizde bunun sebebi şu şekilde sıralanmış;

-Afganistan’ın yönetimini ele geçiren Taliban’ın kendi ülkelerindeki rejim karşıtı muhalif gruplar için ilham kaynağı olması ve yeni bir karşıt dalga yaratması endişesi

-Muhalif grupların Afgan topraklarında lojistik merkezler kurma olasılığı

-Taliban’ın İslami yönetim iddiası ile Körfez monarşilerinin İslami yönetim anlayışları arasındaki farkların söz konusu ülkelerde meşruiyet sorunları yaratması ihtimali

-Mülteci baskısı

-Bölgede radikalleşme ve terörün yükseleceği gerekçesiyle güvenlik endişesinin tırmanması

-Afgan topraklarında “küresel cihad” için bir alanın oluşması

Dolayısıyla genellikle Monarşinin hakim olduğu Ortadoğu’da ülkeler, Taliban zaferinin ardından muhalif grupların cesaret kazanmasından kaygı duyuyor. Ortadoğu’da faaliyet yürüten birçok örgütün Taliban’a tebrik mesajı yayınlaması bu durumu destekler nitelikte olduğu görülüyor.

Analiz yazısının tamamını aşağıdaki linke tıklayarak okuyabilirsiniz.

PDF linki: https://www.insamer.com/tr/uploads/pdf/riad-domazeti.pdf

E-Bülten

E-Bülten'e kayıt ol, güncel durumlardan haberdar ol!